Ойн салбарын тулгамдсан асуудал, эрх зүйн орчныг сайжруулах талаар хэлэлцүүлэг өрнүүллээ

Улсын Их Хурлын даргын 523 дугаар захирамжийн хүрээнд байгуулагдсан Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгээс өнөөдөр /2026.03.11/ Ойн тухай хуулийн төслийн талаарх хэлэлцүүлгийг Төрийн ордны “Жанжин Д.Сүхбаатар” танхимд хийлээ.

Уг ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ ахалж, Улсын Их Хурлын гишүүн С.Одонтуяа, Э.Болормаа, М.Ганхүлэг, С.Лүндэг, Б.Мөнхсоёл, Ц.Туваан, А.Ундраа, Б.Уянга нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулсан юм.

Энэ удаагийн хэлэлцүүлэг ойн салбарт тулгамдаж байгаа асуудлыг шийдвэрлэх, эдийн засгийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх, засаглалыг сайжруулах, хуулийн хийдэл, давхардал, зөрчлийг арилгах чиглэлээр холбогдох саналыг олон нийтийн оролцоотойгоор тодорхойлоход чиглэжээ.

Хэлэлцүүлэгт ойн салбарын чиглэлээр бодлого тодорхойлдог, үйл ажиллагаа явуулдаг салбарын яам болон төрийн болон төрийн бус байгууллага, аж ахуйн нэгж, эрдэмтэн судлаачид, иргэдийн төлөөллөөс танхимаар 56, цахимаар 33, нийт 89 хүн оролцов.

Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Б.Бат-Эрдэнэ хэлэлцүүлгийг нээж, үг хэлсэн. Тэрбээр хэлсэн үгийнхээ эхэнд Улсын Их Хурлын даргын “Чөлөөлье” санаачилгын хүрээнд 2025 оны 523 дугаар захирамжаар 12 ажлын хэсэг байгуулсныг дурдаад энэ дагуу Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын есөн гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулсныг онцлон тэмдэглэлээ.

Мөн Монгол Улсын Их Хурлын тухай хууль болон холбогдох хуулийн хүрээнд ажлын хэсэг Ойн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэхээр ажиллах болсныг тодотголоо. Учир нь ажлын хэсэгт Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас боловсруулан саяхныг хүртэл танилцуулж байсан Ойн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл өөрчлөгдөж буй тул өнөөдрийн хэлэлцүүлгээр төслийн талаар танилцуулахгүй болсныг мэдэгдлээ.

Тэрбээр цаашид хуулийн төслийг чимээгүй хэлэлцэж, ханцуй дотроо наймаалцах, хууль мэддэг гэх хэн нэгэн хүмүүсийн нөлөөн дор хуулийг баталж болохгүйг онцлоод асуудлаа нээлттэй, ил тод ярилцах нь зүйтэй гэлээ. Мөн ой модтой аймгийн иргэд ойгүй нутгийнхантай адил хязгаарлалтад өртөж буйд анхаарч, ойн дагалдах баялгийг ашиг орлогын төлөө сүйтгэдэг байдлыг яаралтай халж, салбарын хууль нэг үзэл баримтлалтай, нэг төсөлтэй байх шаардлагатай хэмээв. Өнөөдрийн хэлэлцүүлгээр дэд ажлын хэсэг байгуулах, улмаар хуулийн төслийн хүрээнд ойн салбарын тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд салбарын төлөөлөл бүрийн саналыг сонсож, нэгтгэх шаардлагатай байгааг ажлын хэсгийн ахлагч онцлон тэмдэглэлээ.

Үргэлжлүүлэн Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ойн газрын дарга Б.Оюунсанаа “Ойн тухай хуулийн хэрэгжилтийн үр дагаварт хийсэн судалгааны үр дүн” сэдвээр илтгэл тавьсан. Уг илтгэлд Монгол орны ойн сангийн хэмжээ, хуулийн хэрэгжилт, ойн түймрийн нөхцөл байдал тэмцэл, хөнөөлт хортон шавжийн голомт, тархалт, ойгоос хэрэглээний мод, түлээ ашигласны төлбөр, улсын төсвийн ойжуулах хөтөлбөрийн зардлын гүйцэтгэл, тулгамдсан асуудлын талаар хөндсөн байв.

Тэрбээр Ойн тухай хуулийг 2012 онд баталснаас хойш нийт 13 удаа нэмэлт, өөрчлөлт хийснийг дурдаад энэ хуулийн зорилт нь Монгол Улсын ойг хамгаалах, нөхөн сэргээх, үржүүлэх, эзэмших, ашиглах, ой, хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулахад чиглэснийг тодотголоо. Мөн хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд авч буй арга хэмжээнүүдийн талаар танилцуулсан бөгөөд сүүлийн 10 жилийн хугацаанд түймэрт өртсөн га талбайн хэмжээ 2023 онд 1.3 га газар байсан нь хамгийн бага үзүүлэлт байсныг онцлов.