Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн талаарх хэлэлцүүлэг боллоо

Улс төр   Нийгэм 19:32 , 2022-11-7

Шүүх шинжилгээ хийх, хүрээлэн байгаа орчны хохирол болон сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэг, нөхөн төлөх төлбөрийг тогтоох, шүүх шинжилгээ хийх эрх олгох үндэслэл, журам болон шүүх шинжилгээний байгууллагын тогтолцоо, чиг үүрэг, алба хаагчийн эрх зүйн байдлыг тогтоохтой холбогдсон харилцааг зохицуулахад чиглүүлж, хуулиар зохицуулах харилцаа, хамрах хүрээг нарийвчлан тусгасан Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн төслийг 2022 оны 3 дугаар сарын 11-ний өдөр Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн. Тус хуулийн төслийг Байнгын хорооны болон чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх бэлтгэл хангах, санал, дүгнэлтийн төслийг боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Э.Бат-Амгалан ахалж, бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Дэлгэрсайхан, Ц.Сэргэлэн, Ц.Мөнх-Оргил, Б.Жаргалмаа нар ажиллаж байгаа юм.

 Ажлын хэсгээс өнөөдөр Улсын дээд шүүх, Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэн, Улсын ерөнхий прокурорын газар, Цагдаагийн ерөнхий газар, Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, Анагаахын шинжлэх ухааны үндэсний их сургууль, Монгол Улсын их сургууль, Дотоод хэргийн их сургууль, Монголын Өмгөөлөгчдийн холбоо, Хууль зүйн үндэсний хүрээлэнгийн төлөөлөл, эрдэмтэн, судлаачдыг оролцуулсан хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа.

   Улсын Их Хурлын гишүүн Э.Бат-Амгалан хэлэлцүүлгийг нээж үг хэлэхдээ, Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн төсөлд дурдсан “Сэтгэцэд учруулсан хор уршиг, нөхөн төлбөрийг тогтоох” сэдвийн хүрээнд хэлэлцүүлгийг 2022 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр олон нийтэд нээлттэй зохион байгуулсан бол энэ удаа эрдэмтэн, судлаачид, салбарын мэргэжилтнүүдийн дунд зохион байгуулж байгаагаа дурдав.  

  Иргэний хуулийн 228, 229, 230 дугаар зүйл болон Тавин хоёрдугаар бүлгээр гэм хорын асуудлыг зохицуулж байгаа бөгөөд өнөөдрийг хүртэл сэтгэл санааны хохирлыг тооцон нөхөн төлбөр олгож байгаагүй аж. Монгол Улсын шүүхийн практикт гэмт хэргийн улмаас сэтгэл санааны хохиролд буюу сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлбөр авсан кейс бусад хохирлыг нэхэмжилж шийдвэрлүүлсэн тохиолдол цөөн байдаг байна.

   Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн төслийн 40 дүгээр зүйлд сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох талаар зохицуулсан. Тодруулбал, 14 бүлгийн 86 гэмт хэрэгт сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэргийг тогтоохор заасан байгааг Э.Бат-Амгалан гишүүн хэллээ.

 Хэлэлцүүлгийн эхэнд Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга П.Сайнзориг “Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн төсөл дэх сэтгэцэд учирсан хор уршгийн нөхөн төлбөрийг тооцох зохицуулалт” сэдвээр илтгэл танилцуулав. Сэтгэл санааны хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр барагдуулах гэж нийтээрээ ярьж хэвшсэн ч хуулийн төсөлд “сэтгэцэд учирсан хор уршиг” хэмээх нэр томьёог хэрэглэсэн нь Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай хууль дахь нэр томьёоноос үүдэлтэйг тэрбээр онцолж тайлбарласан. Сэтгэцэд учруулсан хор уршгийг тооцох гадаад улс орнуудын туршлагыг судалсны үндсэн дээр хоёр аргачлал нийтлэг жишиг болсон байдгийг тэрбээр тайлбарласан. Тодорхой өгөгдлийн хүснэгт ашиглан мөнгөн хэлбэрээр эдийн бус хохирлын нөхөн төлбөрийг тооцох, эсвэл шүүгч эрх зүйн практик дээр үндэслэн нөхөн төлбөрийг тооцох гэсэн хоёр төрлийн аргачлал байдаг аж. Бусад улс орны болон Монгол Улсын шүүхийн практикт сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хохирлыг барагдуулж байсан туршлагын талаар П.Сайнзориг дарга дэлгэрэнгүй танилцуулсан юм. Эрүүгийн хуульд заасны дагуу эмчилгээ, оршуулга, тээврийн зэрэг бодит хохирлыг манай улсын цагдаа, прокурор, шүүхээс тооцож,  барагдуулаг. Харин эрх зүйн орчин тодорхойгүйн улмаас сэтгэцэд учруулсан хор уршгийг тооцож, барагдуулдаггүй байна. Гэхдээ хэргийн нөхцөл байдал, хохирогчийн хөдөлмөрийн чадвар алдалт зэргийг харгалзан шүүгч хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг ашиглан сэтгэцэд учирсан хор уршгийг тогтоосон цөөн тооны тохиолдол байдаг аж.  

 Шүүх шинжилгээний тухай болон дагах хуулийн төсөлд сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэл тогтоож, дүгнэлт гаргах субьект, харгалзан үзэх нөхцөлийг тодорхойлсон байна. Түүнчлэн сэтгэцэд учирсан хор уршгийг тогтооход хамаарал бүхий Эрүүгийн хуульд заасан гэмт хэргийг тодорхой заажээ. Хор уршгийг мөнгөн дүнгээр тооцох, нөхөн төлбөрийг авах этгээдийг нарийвчлан төсөлд тусгажээ.

   Шинжилгээ хийлгэх шийдвэрийг шүүх, прокурор, мөрдөн байцаагч гаргах бөгөөд шүүх шинжилгээний байгууллага Эрүүл мэндийн сайд болон Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын хамтран баталсан хор уршгийн зэрэглэл тогтоох журмын дагуу шинжээчийн дүгнэлт гаргах юм байна. Шүүх сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэргийг тогтоосон шинжээчийн энэхүү дүгнэлтийг үндэслэн Улсын дээд шүүхээс тогтоосон нөхөн төлбөр тогтоох жишиг аргачлалыг ашиглан шийдвэр гаргах юм байна.

  Шинжилгээний байгууллага сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоож дүгнэлт гаргахдаа Эрүүгийн хуулийн 14 бүлгийн 86 гэмт хэргийн хохирогч байх, эсхүл хохирогч нас барсан бол хохирогчийн гэр бүлийн гишүүн байх; гэмт хэргийн улмаас сэтгэцийн өөрчлөлтөд орсон байх; хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хямрал, эмгэгийг сэтгэцийн шинжилгээгээр тогтоосон байх; сэтгэцэд учирсан хор уршиг нь шууд хохирогчид, эсхүл шууд бус хохирогчид учирсан байх; түр зуурын шинж, эсхүл байнгын шинж чанартай хор уршиг сэтгэцэд учирсан байх зэрэг нөхцөлийг харгалзсан үзэхээр төсөлд тусгажээ. Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг тогтоосон тохиолдолд нөхөн төлбөрийн талаарх зохицуулалтын жишиг, мөнгөн дүнгийн талаар Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга дэлгэрэнгүй танилцуулсан юм.

  Шүүх шинжилгээний тухай хуулийг төслийн хүрээнд шинэчлэн найруулсан тохиолдолд Иргэний хууль, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Эрүүгийн хууль, Монгол Улсын шүүхийн тухай хууль, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиудад оруулах зохицуулалтын талаар мөн П.Сайнзориг дарга танилцуулсан.

 Танилцуулгатай холбогдуулан оролцогчид төслийн зохицуулалт, нэр томьёоны тайлбар, олон улсын туршлага, мэргэжлийн тайлбар, шүүхийн практикт шийдэгдэж байсан кейсүүдийн талаар ярилцаж, хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн юм.



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд deed.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл




ШИНЭ МЭДЭЭ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх “Малчин эмэгтэйчүүд-манлайлал” зөвлөгөөний оролцогчдод мэндчилгээ дэвшүүллээ2-3, 17:47Сэтгэц, мэдрэл болон донтолт нөхцөл байдлын үнэлгээний аргачлалыг боловсронгуй болгох ажлын хэсгийн хурлыг зохион байгууллаа2-3, 17:41ХҮҮХДИЙГ ОСОЛ ГЭМТЛЭЭС УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ, АНХНЫ ТУСЛАМЖ ҮЗҮҮЛЭХ СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА2-3, 17:38Монгол эрдэмтэн Т.Ганбаатар оношилгоо, нарны зай хураагуурын шинэ технологийг бүтээхээр ажиллаж байна2-3, 17:34ХУГАЦААТ АЛБАНЫ ДАЙЧДЫН ШҮДНИЙ ӨВЧЛӨЛИЙГ ЭМЧИЛЖ БАЙНА2-3, 17:26БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ 2022 ОНЫ АЖЛАА ДҮГНЭЛЭЭ2-3, 17:19УИХ-ЫН ГИШҮҮН Ж.ЭРДЭНЭБАТ БАРУУНБҮРЭН СУМАНД АЖИЛЛАЛАА2-2, 19:01УИХ-ын гишүүн Ж.Эрдэнэбат Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сумын иргэдтэй уулзлаа2-2, 18:39Иргэдийн шаардлага: Ноогдол ашгаа авмаар байна!2-2, 18:33Уул уурхайн салбарын 100 жилийн ойг тохиолдуулан төрийн дээд цол, одон, медаль гардуулав2-2, 18:25Өрхийн бүртгэл мэдээллийг 2 сарын 8-ны өдрийн дотор шинэчилнэ үү2-2, 18:15Шүгэлхүү аялаж эхэллээ2-2, 18:07Т.Доржханд: Хамгийн том хулгай, дээрэм төрд байна.2-2, 18:03ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН НЭРЭМЖИТ ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУДЫН СПОРТ ЦОГЦОЛБОРЫН ТӨСЛИЙН АЖЛЫН ЯВЦЫН ТАЛААР МЭДЭЭЛЭЛ СОЛИЛЦЛОО2-2, 17:59УИХ-ын гишүүн Ж.Эрдэнэбат Хушаат сумын ЕБС-д ажиллалаа2-1, 18:52УИХ-ЫН ГИШҮҮН Ж.МӨНХБАТ ӨРГӨДЛӨӨ ӨГЧЭЭ2-1, 11:47Нотлох баримтыг шинжлэн судлах сонсгол өндөрлөлөө1-20, 20:39УИХ-ын 2022 оны намрын ээлжит чуулган өндөрлөлөө1-20, 20:252022 оны намрын ээлжит чуулганыг хааж, УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын хэлсэн үг1-20, 20:20БНСУ-аас Монгол Улсад суух Элчин сайд Итгэмжлэх жуух бичгээ барив1-20, 20:04Иргэдийн мэдээллийг шинэчлэх ажлыг 14 хоногийн хугацаанд шийдэж, Хүүхдийн мөнгийг нөхөж олгоно1-17, 22:15Төмөр замын тээврийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ1-17, 22:08Зөвлөлдөх санал асуулгын асуултыг Төрийн байгуулалтын байнгын хороонд танилцуулж санал авахаар боллоо1-17, 22:02Нотлох баримтыг шинжлэн судлах сонсголын талаар Хянан шалгах түр хорооны гишүүд мэдээлэл хийв1-9, 18:24Үндсэн хуулийн өдөрт зориулсан ЕБС-ийн сурагчдын илтгэх урлаг, мэтгэлцээний тэмцээний Үндэсний аваргаар Орхон аймгийн “Мэргэд” баг шалгарлаа1-9, 18:21Хянан шалгах түр хороо тогтоолын төслийг баталлаа1-9, 18:14Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг Байнгын хороонд буцаалаа1-5, 18:18“Орхоны хөндийд хот байгуулах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг хэлэлцэж эхэллээ1-5, 18:10ЭЛЧИН САЙД РИЧАРД БУАНГАНЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ1-5, 17:57БНХАУ-Д ЗОРЧИГЧДЫН АНХААРАЛД1-2, 16:28“Үндсэн хууль ба нийгмийн харилцаа” мэтгэлцээний үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээний бүртгэл маргааш дуусна1-2, 16:25“Нийгэм, улс төр, эдийн засгийн тулгамдсан асуудал: Гарц, шийдэл” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал болно1-2, 16:23Монгол Улсын Үндсэн хуулийн өдөрт зориулсан оюутны эрдэм шинжилгээний хурал энэ сарын 10-ны өдөр болно1-2, 16:21Хархорум хот байгуулах тухай баримт бичигт гарын үсэг зурлаа12-29, 20:29ОХУ-ЫН ЭЛЧИН САЙД НОЁН И.К.АЗИЗОВЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ12-28, 15:52Авлига, албан тушаалын хэрэгт өршөөл, уучлал үзүүлэхгүй байхаар Эрүүгийн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөд тусгалаа12-14, 16:28Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүллээ12-14, 16:26Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүллээ12-14, 16:23“Эрдэнэс Тавантолгой”-той холбоотой төрийн нууцад хамаарах есөн гэрээг нээлттэй болголоо12-9, 17:38ЕРӨНХИЙ ХЯНАЛТЫН СОНСГОЛЫН ЗАР12-9, 17:32