Хотон нуурын дайн

10:21 , 2017-1-10

Монголын дайчин баатрууд, Ойрадын цөст хөбүүдийн цөсийг хөөргөж, зүрхийг дэлсүүлсэн гайхамшигт түүх тэртээ 18-р зуунд болж, Хотон нуурын тулалдаанд Ойрад Зүүнгарын цэрэг Манжийн их цэргийг бутниргэжээ.

1731 оны 3-р сард Манжийн амбан сайд Бүрдэн гэгч Ховдод ирж газар нутгийг нь байцаан үзээд, дайны түшиц уулзвар мөн болохыг таньж мэдмэгц эзэн хаандаа мэдэгдсэн байна. Манжийн Найралт төв хаан Ховдод шинэ хот байгуулж Манжийн цэргийн гол хороо байгуулахыг зарлиг буулгасан байна. 1731 оны 5-р сард 20,000 цэрэгтэй манжийн тусгай хороо Ховдод ирж байрлажээ.

Зүүнгарын Галданцэрэн хаан энэ явдлыг эрс эсэргүүцэж, манжийн хороог хөөн гаргахаар Их гүн Цэрэндондовыг 30,000 цэрэгтэй илгээжээ.

Их Цэрэндондов, Бага Цэрэндондов хоёр өрлүг ноёд Ховдод байрлаж байгаа Манжийн цэргийн их хороог зориудаар өдөөн хатгаж, Хүрээт даваанд авчран цохихоор шийдсэн байна. 1731 оны 6-р сард Ойрадын цэрэг Богдын даваанд урьдчилан хүрч ирээд ашигтай байрлалыг эзэлжээ.

Их Цэрэндондов эхлээд 2,000 шилдэг морин цэргээр манжийг өдөөн хатгах ажиллагаа явуулжээ. Зүүнгарын 2,000 цэрэг Хүрээт даваанд урьдчилан хүрч очоод Тасархай баатар гэдэг хүнийг манжийн цэрэгт зориудаар олзлуулав. Тасархай баатар нь урьдаар хуурмаг мэдээ дамжуулж манжийг төөрөгдүүлэх зорилготой хуурмагаар олзлогдсон байна. Зүүнгарын цэрэг Хүрээт ууланд биш Хир ууланд ирсэн гэж худал мэдүүлжээ. Манжийн 20,000 цэрэг Хир уул хүртэл довтолсон боловч замд нь хэн ч тааралдсангүй, Бүрдэн сайд хууртагдсандаа хорсож, уур бухимдалтайгаар цэргээ гэдрэг татаж явтал Бархаа тэргүүтэй ойрадын 23 цэрэг бас л хуурмагаар олзлогдож “Ойрадын 2,000 цэрэг Богдын даваанд ирэх ёстой, ирсэнгүй” гэж мэдүүлжээ. Манж амбан Бүрдэн бага зэрэг тайвширч 4,000 цэргийг толгойн анги болгон Богдын даваа руу илгээгээд өөрөө 7,000 цэрэгтэйгээ араас нь хөдөлжээ.

Манжийн 4,000 цэрэг Хүрээтийн даваанд хүртэл ойрадын 2,000 цэрэг цааш зугтаасан дүр үзүүлэн Богдын даваа тийш оджээ. Энэ нь манж нарт олзлогдсон мэдээтэй таарч байсан тул цааш их бахдалтай давшжээ.

Манжийн амбан сайд Бүрдэн их цэргээ дагуулан сүр бараатайгаар урагшлан явсаар 1732-6-19-нд Богдын даваанд хүрч буудалласан байна. Маргааш өглөө нь /6-20/ сэртэл Ойрадын тоо томшгүй их цэрэг Манжийн цэргийг бүслэн хаасан байжээ. Ийнхүү Ойрадын отолтод манж цэрэг өөрөө гүйн орж ирсэн хэрэг болжээ. Ойрадын цэргүүд өглөөнөөс үд болтол маш хүчтэй довтолгоон хийснээр Манжийн цэрэг маш их хохирол хүлээж, Бүрдэн сайд үлдэгдэл цэргээ авч зугатаагаад Хотон нуурт ирж түр амсхийсэн байна. 1732-6-21-ний үүрээр Ойрадын цэрэг нэхэн хөөж ирээд Манжийн амбан сайд Бүрдэнгийн үлдэгдэл цэргийг тал талаас нь дайран орж бүслэн хиар цохижээ. Хотон нуурын дайнаар манжийн цэрэг түүхэнд байгаагүй их хохирол амсаж Ховдын зүгт зугтаах замдаа бас л Ойрадын цэрэгт хиар хядуулсаар очжээ. Бүрдэн сайд Ховд хотод ердөө 2,000 цэрэгтэй очсон гэж сурвалжид тэмдэглэгджээ.

Манжийн цэргээс дайны талбарт 7,000 цэргээ алдаж 5,000 цэргээ олзлуулж, бас хэдэн зуун цэрэг сарнин алга болжээ.

Энэ мэдээг сонсоод манжийн Найралт төв хаан цус харван алдталаа уурлаж, хилэгнэж байжээ.

Харин Ойрадын баатар дайчид цог зальтайгаар ялалтын тугаа өргөсөөр Галданцэрэн хаандаа хүрч очсон юм.

Эх сурвалж: Ч.Далай “Ойрад Монголын түүх”, 202 талд.



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд ikhtenger.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

1 сэтгэгдэлСэтгэгдэл




ШИНЭ МЭДЭЭ

СЗСҮТ-ийн протезийн техникч М.Эрдэнэцогт11-27, 17:20Ярилцах цаг: Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлт11-26, 17:38Хөгжлийн бэрхшээл ба хөдөлмөр эрхлэлт - 2021 эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулагдаж байна11-25, 16:26“Хөгжлийн бэрхшээл ба хөдөлмөр эрхлэлт - 2021” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал болно11-24, 19:25Парламентийн мэтгэлцээнд 20 гаруй их, дээд сургууль, коллежийн оюутан залуус оролцлоо11-20, 14:13"Парламентийн мэтгэлцээн 2021"-ийг ХБХХЕГ, МУИС хамтран зохион байгуулж байна11-19, 19:49"Бэрх биш ээлтэй" аяны хүрээнд парламентийн мэтгэлцээн зохион байгуулах гэж байна11-18, 15:49Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнтэй харилцах хөтөч цагдаа бэлтгэгдэж байна11-17, 20:11Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд онлайн болон цахим хосолсон сургалт зохион байгуулагдлаа11-17, 18:50“БЭРХ БИШ ЭЭЛТЭЙ” АЯНЫ ТУГИЙГ ДУНДГОВЬ АЙМАГТ АЯЛУУЛЛАА11-16, 13:07Сурвалжлага: Умар Назарович Кремлёв11-12, 20:48Олон Улсын Боксын Холбооны Ерөнхийлөгч Умар Кремлёв Монгол улсад айлчиллаа11-12, 20:41Б.Нямцэцэг: Бэрх биш ээлтэй аяныг 3 үе шаттайгаар зохион байгуулж байна11-11, 11:58ХБХХЕГ-ын “БЭРХ БИШ-ЭЭЛТЭЙ” аян Дорнод аймагт үргэлжилж байна11-10, 17:52ХБХХЕГ-аас “Бэрх биш ээлтэй” аяныг санаачлан ажиллаж байна11-10, 17:07Нэвтрүүлэг: "Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөр"11-10, 14:38ЭМЯ: 450 хүнээс халдвар илэрч, 8 хүн нас баржээ11-8, 13:3633 сургуулийн шатрын баг дэлхийн шилдэг 10 багийн нэг болжээ11-8, 13:35"Тээвэр ложистикоос үүдэлтэйгээр бүтээн байгуулалтын ажлууд удааширч мэдэхээр байна"11-8, 12:06Д.Ганбат: “Оюутолгой“-н ТУЗ-д ажиллаж байгаа гурван хүн жилийн 280 сая төгрөгийн цалинтай11-8, 11:17Цаг агаарын урьдчилсан төлөв11-8, 10:56Н.Наранхүү "U-23"-ын ДАШТ-ий медальтан боллоо11-8, 10:25Ч.БУЯНЖАРГАЛ: 103 ДУУДААД ИРЭХГҮЙ БОЛОХООР “УГААРТЧИХЛАА“ ГЭЖ ДУУДЛАГА ӨГДӨГ АРГЫГ ХЭРЭГЛЭДЭГ БОЛСОН БАЙНА11-8, 9:46Ярилцах цаг: Нийгмийн ажилтны асуудал11-8, 2:04С.Байгалмаа: Хүчирхийлэлд өртсөн хүүхэд сэтгэл зүйн болон бие мах бодийн асар том хохирол амсдаг.11-8, 1:11С.Байгалмаа: Хүчирхийлэлтэй гэр бүлд өсөж хүмүүжсэн хөвгүүдийн 75% хүчирхийлэгч болдог.11-8, 1:05“Сүхбаатар” хөлөг онгоцыг татан гаргаж, эрэгт байрлууллаа11-7, 11:59“Чингисийн одон“-г энэ жил ОЛГОХГҮЙ11-4, 12:45Хотын даргын хоёрдугаар орлогчоор З.Төмөртөөмөөг томилжээ11-3, 11:54Хэнтийн ЗДТГ: Шинэ андлалын өргөөг иргэдийн хандиваар байгуулсан10-28, 10:33ТӨСӨВ 2022: Өндөрхаан, Дадал сумдад 14.9 тэрбум төгрөгөөр 2 нисэх буудал барина10-26, 12:20С.Байгалмаа: Төсвийн 8 тэрбум төгрөг бодитой үр дүнгүй, хүүхдэдээ хүрч чаддаггүй.10-11, 4:28Ярилцах цаг: Хүүхдийн эрхийн асуудал10-9, 20:27"Улаанбаатар" -аа хайрлах нь, хамгаалах нь , хөгжүүлэх нь9-18, 13:46Б.Баяржаргал: Хүүхэд бүр математикч биш, харин зөв хүн л болох ёстой1-25, 13:26МАН-ын бүлэг ээлжит бусаар хуралдах гэж байна1-18, 15:40Манай нам удирдлагын буруутай үйл ажиллагаанаас болж сонгуульд ялагдсан1-18, 15:14Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хуулийн анхны хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлэв1-18, 15:11Алтан медалийн төлөө “Женко 1” багтай “Алдар-1” спорт1-18, 15:07"Авлигын эсрэг чуулган"-ы онцлох ишлэл1-18, 14:52